خانه پژوهش نقش ها و نگاره های ایران باستان - قسمت اول

نقش ها و نگاره های ایران باستان – قسمت اول

نقش ها و نگاره های ایران باستان – قسمت اول

ایران سرزمین زیبایی ها ، نقش ها و نگاره ها ، شعر و ادب وفرهنگ و هنر است. خاک ایران در و گوهر می پروراند،مردان و زنان ازاده ای که رشته های  زندگی را با زیبایی ها بافته اند.  از قدیمی ترین نگاره ها بر دیواره ی غارها تا افرینش زیبا ترین هنر ها در دوره های بعد، تجلی روح بزرگ و هنرمندانه ی این مردم است که در خلق  دست ساخته هایشان جلوه گری می کند.  این مبحث مروری دارد  بر اثار هنری بجا مانده از دوره های مختلف ایران باستان ، از نقاشی های عصر نوسنگی در غارها  تا اثار بجا مانده از امپراطوری ها و تمدن ها ی باستانی جیرفت ، ایلامیان ، کاسیان و مادها ،  هخامنشیان ، سلوکیان ، اشکانیان و ساسانیان .

قسمت اول: قدیمی ترین نقاشی ها- تمدن جیرفت

نقاشی قبل از هر هنر دیگری به منظور ارتباط بوجود آمد بنوعی هنرمند با نقش زدن حرف میزند و آن قسمت پنهان درونش را آشکار و نمایان میسازد .میشود نام “حرف تصویری” را بر آن بگذاریم. انسانهای نخستین برای بیان و گفتگو و برقراری ارتباط به خلق تصاویری پرداخته اند که آثار آن بر دیواره غارها تا بحال باقی مانده است .قدیمی ترین نقاشی کشف شده در دنیا مربوط به غار یافته در نزدیکی خرم اباد استان لرستان میباشد که قدمت آن به چهل هزار سال پ.م و دوران پارینه سنگی بر میگردد .

(شکل ۱ – غار یافته)

تا قبل از این اکتشاف قدیمی ترین نقاشی مربوط به غار لاسکو در فرانسه در حدود ده تا پانزده هزار سال قبل از میلاد و غار آلتامیرا در اسپانیا در حدود هشت هزار سال پیش بود هم چنین دیوار نگاری دیگری از غار دوشه در خرم آباد لرستان یافت شده است که مربوط به هشت هزار سال پیش از میلاد می باشد.

(شکل ۲ – غار لاسکو)

(شکل ۳ – غار آلتامیرا)

(شکل ۴ – غار دوشه)

از هفت تا چهار هزار سال پیش و بطور تدریجی اقوام آریایی از دشت های اوراسی واقع در جنوب روسیه بسوی ایران  مهاجرت کردند و بصورت سه قوم بزرگ پارت و پارس و ماد در ایران سکنی گزیدند. پارت ها درشمال شرق حدود خراسان امروزی و پارس ها در جنوب غربی ایران و مادها در شمال غرب پایه گذار تمدن های باستانی در ایران شدند البته برخی از تمدن های  دوره باستان   حتی به قبل از مهاجرت اریایی ها هم بر میگردد که متعلق به بومیان ساکن در ایران بوده است.طبق یافته های سالهای اخیر باستانشناسان , کهن ترین تمدن کشف شده  در شرق مربوط به “تمدن جیرفت ” در دشت حاصلخیز هلیل رود جیرفت در منطقه ای در استان کرمان است  که مربوط به هزاره پنجم پیش از میلاد می باشد. تمدن جیرفت را می توان مهد کهن ترین تمدن بشری در جهان دانست و نیز نخستین خط متعلق به این تمدن هفت هزار ساله است .

(شکل ۵ – لوح خطی تمدن جیرفت)

آثار مکشوف این منطقه از جنس ظروف سفالی و سنگی و مفرغی می باشد که بیشتر تخصص مردمان این منطقه بر روی سنگ صابون است (سنگ صابون اصطلاحی است برای سنگهای توده ای تالکی و ناخالص و بسیار نرم که رنگ آنها سفید یا خاکستری با سایه های مختلف گاهی  متمایل به سبز یا قرمز با حالت چوبی یا صابونی است )

(شکل ۶ – نقوش تزئینی هندسی بر روی شیئ شبیه به قفل سنگی –تمدن جیرفت)

حیوانات منقوش روی این آثار بیشتر مار ,عقرب,بز,گوسفند وحشی و نیز انسان و نخل میباشد در حقیقت هنرمند موجودات محیط اطراف خود را نقش میزند و هر نقشی در خود, داستان و افسانه ای را پنهان دارد.

(شکل ۷ – نقوش مار و حیوان انسان نما بر روی ظرف سنگی –تمدن جیرفت)

(شکل ۸ – کوزه سفالی منقوش با خطوط هندسی که بر روی دسته های آن حیوانی شبیه سگ قرار دارد)

(شکل ۹ – دو قوچ و دو مار در هم تنیده بصورت نمادین و بسیار زیبا نقش شده بر روی سنگ)

(شکل ۱۰ – ظرف هایی از جنس سنگ صابون که بر روی انها ماهرانه نقش شده است – تمدن جیرفت)

(شکل۱۱ – ظرف سنگی با نقش موجود افسانه ای حیوان – انسان که ازدو طرف مارهایی را در دست دارد – تمدن جیرفت)

مرضیه کمانیاندرباره نویسنده: مرضیه کمانیان ؛ محقق و فارغ التحصیل میراث فرهنگی

حتما بخوانید

نمایشگاه نقاشی شاعر فرانسوی

اصفهان و نمایشگاه نقاشی شاعر فرانسویاین روزها موزه ی هنر های معاصر اصفهان در گالری شماره ی سه  پذیرای آثار ژان پییر بریگودیو  شاعر...

نمایشگاه خانه خوبان

نمایشگاه خانه خوبان و نمایشی از آثار هنرینمایشگاه خانه خوبان ،‌ نمایشگاهی گروهی با حضور پیشکسوتان هنر ایران برگزار شد و اساتید بزرگی همچون محمد...

نگاهی به زندگی هانری روسو

هانری روسو نقاش فرانسوی و زندگی اوهانری ژولین فِلیکس روسو  (به فرانسوی: Henri Julien Félix Rousseau) ‏ (۲۱ مه ۱۸۴۴ - ۲ سپتامبر ۱۹۱۰)...

نمایشگاه گروهی نقاشی و حجم (نقش خود)

نمایشگاه گروهی نقاشی و حجم (نقش خود) نمایشگاه گروهی نقاشی و حجم با عنوان نقش خود در روز ۱۸ مرداد ۱۳۹۸ با حمایت گالری سرزمین هنر...

چاپ هیدروگرافی و خلاقیت های نوین

چاپ هیدروگرافی و پیشینه آنچاپ هیدروگرافی (که بنام غوطه‌وری در آب، چاپ واتر ترانسفر، هیدرو دیپینگ نیز شناخته شده است) یک تکنیک چاپ تزیینی/...