خانه معرفی هنرمندان محمد فدایی - کالیگرافر

محمد فدایی – کالیگرافر

محمد فدایی : اگر «بیکن» و «محصص» خطاط بودند!

در سالهای اخیر بعضی از هنرمندان نسل‌های نو در هنر ایران کوشش‌هایی را برای شکستن رفتار کلیشه‌ای و تزیینی با خط آغاز کرده‌اند، یکی از این افراد محمد فدایی است که برخورد ساختارشکنانه و جسارت‌آمیزی را با خوشنویسی در پیش گرفته است. «خوشنویسان مشغول کارند» عنوان نمایشگاه‌هایی است که او تا اکنون در آنها آثار و نظرات بحث برانگیزی را ارائه داده است. او در نمایشگاه اول این مجموعه لباس و کفش و کلاه کارگران را پوشید و در نمایشگاه دوم با لباس زندان و دمپایی و سلولی که دیوارهایش با انگشت خطاطی شده بود حاضر شد و در نمایشگاه سوم ابزاری را برای تخریب اثر تزیینی و زیبای خطاطانه در اختیار مخاطب قرار داده بود! فدایی در نوجوانی خوشنویسی را تا دوره ی ممتاز نزد چهره‌های شناخته شده‌ی این رشته مثل امیراحمد فلسفی دنبال کرد اما با ورود به دانشگاه ابتدا به گرافیک و سپس به نقاشی پرداخت. او فارغ التحصیل رشته‌ی فلسفه از دانشگاه تهران و گرافیک مطبوعاتی از مرکز تحقیقات و رسانه‌هاست و مقالات تخصصی متعددی درباره‌ی گرافیک و بررسی رساله‌های کهن خوشنویسی نوشته است. حرف‌های صریح او که به اعتراف خودش ناامیدانه تلاش دارد از «انحطاط خوشنویسی و ابتذال نقاشیخط» بگریزد، صحبت ما را از سابقه و کارهای او به گفتگویی تخصصی درباره‌ی خوشنویسی و نقاشیخط کشاند.

مشاهده آثار و متن کامل در ماهنامه هنرهای تجسمی پان آرت: نسخه سی و نهم پان آرت

محمد فدایی کالیگرافر

چه شد که عنصر اصلی آثار شما فرم‌های نوشتاری یا خوشنویسانه شدند؟
من تا دبیرستان و دوره‌ی ممتاز با خط مانوس بودم، اما از سال‌های میانی دبیرستان به بحث‌های نظری علاقمند شدم و در ذهنم علت وجودی هنرهای سنتی از جمله خوشنویسی در جهان معاصر به زیر سوال رفت. با ورود به دانشگاه و رشته‌ی فلسفه پرهیز جدی من از خط آغاز شد و این مصادف بود با داغ بودن تب تجدیدنظرطلبی و اصلاح‌طلبی در سنت‌ها و باورها و سیاست و رونقِ بخش «اندیشه» در نشریات و بر سر زبان افتادن «رئالیسم انتقادی». در دوره‌ی دانشجویی و در فضای پرشور و حال آن سال‌ها به‌خاطر علاقه‌ای که به رویکردهای انتقادی داشتم، جذب تصویرگری و گرافیک مطبوعاتی شدم. با استقبالی که از کارهایم شد به رشته ی گرافیک مطبوعاتی وارد شدم و مراوده ی تاثیرگذار با افرادی مثل مرحوم بهمن جلالی و محمد‌علی بنی اسدی از همان‌جا آغاز شد. به‌خاطر علاقه و مطالعه‌ی «گرافیک ایرانی» به موسسه‌ی فرهنگی و هنری قباد شیوا رفتم و طی چند سال یک دوره‌ی کامل آموزشی را آنجا گذراندم. همان‌جا برای رفع کمبودها‌ در طراحی و آشنایی با مدیوم اکریلیک نزد احمد امین‌نظر و مدت کوتاهی نزد مصطفی دشتی بودم و سپس به خاطر احساس نیاز شدید به شناخت رنگ و مبانی آن، کلاس‌های بابک اطمینانی را انتخاب کردم که به التفات بیشتر من به وجه بیانگر خوشنویسی و آشنایی درست با نقاشی مدرن به‌ویژه انتزاع و نقاشی کنشی منجر شد.

آن سال‌ها تایپوگرافی هم خیلی فراگیر شده بود، در آثار‌تان گرایشی به آن نداشتید؟
در تمام آن سال‌ها مطلقن در کارهایم عناصر نوشتاری ظاهر نمیشد و این پرهیز چنان سرسختانه بود که مراقب بودم تا حد ممکن در سفارش‌های گرافیکی وجه تصویری بر عناصر نوشتاری غلبه کند و به شدت از بیماری تایپوگرافی‌زدگی بیم داشتم. اما بنا به ضرورت، به طراحی قلم‌هایی مثل «شمایل» و «سیمین» هم پرداختم و یا «سیاه‌مشق‌»هایی را با حروف تایپی ساختم که ساختار شبکه‌ای داشتند و در آنها بر فضای منفی و حفره‌های داخل و مابین حروف تاکید و توجه بیشتری داشتم که از آنها در آثار چاپی‌ام استفاده میکردم و بعدها در نقاشی‌هایم نیز ظاهر شدند. اما از انتهای دهه‌ی هشتاد که نشریات و ناشران از رونق افتادند و جای تصویرگری «ادیتوریال» و Graphic Commentry را کارتون‌های روزمره یا طراحی از چهره و استفاده از عکس گرفت و در طراحی جلد کتاب‌ها هم بازی با حروف رونق گرفت، زمان کوچ یا خلوت‌نشینی بود…

مشاهده آثار و متن کامل در ماهنامه هنرهای تجسمی پان آرت: نسخه سی و نهم پان آرت

محمد فدایی کالیگرافر محمد فدایی کالیگرافر محمد فدایی کالیگرافر

حتما بخوانید

زندگی ون گوگ و فیلم های ساخته شده از آن – قسمت دوم

سینما و زندگی ون گوگدر قسمت اول از معرفی سینما و هنرمند نقاش ون گوگ ، به بررسی سه فیلم ساخته شده درباره زندگی...

انجمن هنرهای تجسمی عنوان کارگاهی در خوزستان

ابوذر محمدی در کارگاه انجمن هنرهای تجسمی رییس انجمن هنرهای تجسمی خوزستان با اشاره به ادامه فعالیت‌های انجمن هنرهای تجسمی در قالب هفته گرافیک گفت:...

هنر را حد و مرزی نیست – نسخه ۵۴

هنر را حد و مرزی نیست والت دیسنی : "ما در حال حرکت به جلو، باز کردن درهای جدید و انجام کارهای جدید هستیم ....

اینستالیشن تعاملی ریچارد سرا

از دنیای ریچارد سِرا تا اینستالیشن تعاملی اینستالیشن ، هنری است که در آن با استفاده از ابزارالات، ‌محصولات و تکنیک‌های مختلف اقدام به خلق...

زندگی ون گوگ و فیلم های ساخته شده از آن – قسمت اول

سینما و فیلم ون گوگفیلم ون گوگ در دنیای سینما موضوعی است که بسیار مورد توجه بوده و در این قسمت سعی بر بررسی...